Nieuwjaar

Nieuwjaarke zoete: zo gaan je kinderen nieuwjaarszingen

In de Kempen, in een deel van Limburg en in het Hageland trekken kinderen op oudejaarsdag langs de deuren om een liedje te zingen, vaak Nieuwjaarke zoete. Ze krijgen er een snoepje of een stuk fruit voor, en hier en daar een centje. Hier vind je een bekende versie van de tekst, wanneer je gaat en tips om er samen een fijne dag van te maken.

Door Kadoootje (Vonkit) · · 5 minuten lezen · Bijgewerkt op

Tekening van twee kinderen met een muts en een zakje voor een voordeur, klaar om te zingen.

De tekst van Nieuwjaarke zoete

Nieuwjaarke zoete is een oud volksliedje zonder bekende maker. Er bestaat dus niet één juiste tekst: elk dorp zingt het een beetje anders. Deze versie zongen Kempense kinderen op oudejaarsdag 2024 voor VRT NWS:

Nieuwjaarke zoete,
't varken heeft vier voeten,
vier voeten en een staart,
is dat dan geen centje waard?

Schrijver Louis van Dievel noteerde in een column op VRT NWS een versie die eindigt op "is dat gene Nieuwjaar waard". Als kind zong hij ook "Oudjaar Nieuwjaar, twee koeken is een paar, ik wens u een zalig Nieuwjaar!"

Kies gerust de versie van jullie dorp, of vraag bomma en bompa hoe zij het zongen. Kort is geen probleem: in Tessenderlo zijn de liedjes de laatste decennia net korter geworden. Oefen het een paar keer thuis, dan durven ook de verlegen zangertjes aan de deur.

Wanneer gaan kinderen zingen?

Dat hangt af van je dorp. Op immaterieelerfgoed.be staat een beschrijving van de traditie in Tessenderlo. Daar gaan kinderen van 4 tot 12 jaar al meer dan een eeuw op 31 december nieuwjaar zingen. 's Morgens gaan ze in kleine groepjes langs de huizen. In de namiddag trekken ze naar de winkelstraten in het centrum, waar tussen 14 en 16 uur hele rijen zangertjes achter elkaar aanschuiven.

Valt oudejaarsdag op een zondag, dan gaan kinderen in sommige dorpen een dag vroeger. In 2017 gingen ze in het dorp van Louis van Dievel al op zaterdag 30 december, "omdat er volgens de traditie niet op een zondag gezongen wordt". Daar hoef je je dit jaar geen zorgen over te maken: 31 december 2026 valt op een donderdag.

Weet je niet wat bij jullie gebruikelijk is? Vraag het aan de school, de buren of de gemeente. Sommige Kempense gemeenten helpen zelf mee. Volgens VRT NWS stond er in 2024 in Hoogstraten en in Vosselaar een kraam waar de zangertjes iets lekkers kregen, en bracht Beerse een boekje met liedjesteksten uit.

Driekoningen zingen

Begin januari is er in sommige dorpen nog een zangmoment: driekoningen, op 6 januari. Kinderen verkleden zich als de drie koningen uit het kerstverhaal, met een mantel en een kroon, en trekken met een ster langs de deuren. Ze zingen een liedje en krijgen er iets lekkers of een centje voor.

Dat gebeurt lang niet meer overal. In de beschrijving uit Tessenderlo staat het driekoningenzingen bij de tradities die daar verdwenen zijn. In andere dorpen leeft het nog, soms op de dagen vlak voor 6 januari.

Zo maak je een ster op een stok

  1. Teken een grote ster op geel of goudkleurig karton en knip ze uit. Knip er meteen een tweede, even grote.
  2. Leg een lange stok of een houten latje tussen de twee sterren en lijm ze op elkaar.
  3. Plak er lintjes aan als staart, en versier de ster met glitters of goudpapier.
  4. Knip voor de koningen drie stroken karton met kartels bovenaan, meet ze rond het hoofd en maak ze dicht met de nietjesmachine.
Tekening van een gele papieren ster op een stok, met drie kroontjes ernaast.

Tips voor ouders

  • Ga mee met kleine kinderen. In Tessenderlo nemen de grotere kinderen hun kleine broer of zus soms mee.
  • Zorg dat ze gezien worden. Eind december is het lang donker. Een fluohesje en een klein lampje zijn geen overbodige luxe, zeker als je vroeg vertrekt.
  • Kleed ze warm aan. Muts, sjaal, handschoenen en goede schoenen. Niet voor niets bestaan er liedjes die klagen over koude voeten.
  • Neem een zak mee voor het snoep. Vroeger hingen kinderen een zakje van een keukenhanddoek aan een lintje rond hun hals. Een stoffen tas of een rugzakje doet het ook.
  • Bel waar je welkom bent. In sommige gemeenten hangen mensen een affiche aan het raam als zangertjes welkom zijn. Gaat de deur niet open, dan ga je gewoon naar het volgende huis.
  • Bedank en wens. Een dank je wel en een "gelukkig nieuwjaar" aan het einde maken het af.

Zangers aan je deur?

Zet op oudejaarsdag een schaal met snoepjes of mandarijntjes klaar bij de deur. De zangertjes komen vaak al in de voormiddag. In Tessenderlo krijgen de zangers meestal een snoepje of een stuk fruit, en zelden geld. In de Kempen krijgen de kinderen volgens VRT NWS een centje of snoep, en wie geluk heeft een boterham met choco.

Hangt er in jouw gemeente een affiche voor de zangertjes? Zet ze dan aan je raam, zodat de kinderen weten dat ze bij jou mogen aanbellen.

Voorlezen aan tafel

Na het zingen komt het voorlezen. Op nieuwjaarsdag lezen kinderen hun nieuwjaarsbrief voor aan mama en papa, peter, meter of de grootouders. Vaak maken ze die op school. Zoek je thuis nog een kort versje voor een kleuter of een langer voor de lagere school, dan vind je er een hele reeks om af te drukken en in te kleuren.

En de grote mensen? Wie zelf nog een wens zoekt voor de familiegroep of een kaartje, vindt originele nieuwjaarswensen, kort of grappig, om meteen te kopiëren.

Foxy de vos steekt zijn hand uit en wijst de weg.

Op Kadoootje

Zelf proberen?

Kies een versje voor mama, papa, peter, meter, oma of opa en druk het af als brief met een rand om in te kleuren.

Vragen

Goed om te weten

Is nieuwjaarszingen hetzelfde als driekoningen?

Nee. Nieuwjaarszingen doe je op oudejaarsdag. Met driekoningen, rond 6 januari, trekken kinderen verkleed als koningen rond met een ster.

Vanaf welke leeftijd gaan kinderen zingen?

Daar is geen regel voor. In Tessenderlo zingen kinderen van 4 tot 12 jaar. Kleine kinderen gaan best mee met een ouder of een grote broer of zus.

Zingt elke streek hetzelfde liedje?

Nee. Er bestaan veel versies, en elk dorp heeft zijn eigen gewoontes. In Tessenderlo gaan de kinderen op 31 december eerst langs de huizen en in de namiddag naar de winkelstraten.

Op de blog

Lees ook